Psikolojik tedavinin süresi, tek bir cevabı olmayan, bireyden bireye değişen klinik bir soru.
Psikolojik tedavinin süresi, tek bir cevabı olmayan, bireyden bireye değişen klinik bir soru. Sorunun niteliği, seçilen terapi yöntemi ve danışanın sürece katılım düzeyi bu süreyi doğrudan belirliyor.1001 Terapist platformundan Uzman Klinik Psikolog Emre Gökçeoğlu, bilimsel araştırmaların bu konuda yol gösterici veriler sunduğunu ancak sürenin her bireye özel olarak şekillendiğini özellikle vurguluyor.
Araştırmalar ne söylüyor?
Sekiz ülkede yürütülen geniş kapsamlı bir sistematik derleme, bireysel terapinin doğal koşullarda ortalama 13 seans sürdüğünü ortaya koyuyor. Ancak bu ortalama, 3 ile 45 seans arasında geniş bir aralığa yayılıyor; tedavi süresi ülkelerin ruh sağlığı politikalarına ve bireysel koşullara göre önemli farklılıklar gösteriyor. Gökçeoğlu, "Bu rakamlar bize bir çerçeve sunuyor ama hiçbir danışanı bir ortalamaya sıkıştırmak mümkün değil; süreç her zaman kişinin ihtiyacına göre biçimleniyor." diyor.
Terapi yönteminin süreye etkisi de son derece belirgin. Bilişsel davranışçı terapi (BDT) kaygı ve depresyon gibi sorunlarda genellikle 12 ila 20 seans arasında tamamlanıyor. Gökçeoğlu'na göre BDT'nin bu nispeten kısa süreli yapısı, özellikle belirli ve tanımlanmış sorunlarda etkinliğini korurken zaman tasarrufu da sağlıyor. APA Division 29 bünyesinde yapılan bir araştırma ise psikologların klinik açıdan anlamlı değişim için ortalama 30 ila 40 seans beklediğini ortaya koyuyor; psikanalitik yönelimli terapistler bu tahmini 41-52 seansa kadar çıkarıyor.
Sorunun türüne göre süre
Tedavi süresi, büyük ölçüde sunulan sorunun niteliğiyle orantılı. Gökçeoğlu, "Basit bir durum kaygısıyla kronik travma aynı sürede çözülmez; doğru beklentiyi baştan kurmak hem danışanı hem de terapisti korur" diyor. Genel bir çerçeve olarak şu ayrımlar göze çarpıyor:
Kaygı ve depresyon: BDT ile genellikle 12?20 seans; beşinci seansla birlikte etkinlik yüzde 30, onuncu seansla yüzde 55, yirminci seansla ise yüzde 80 düzeyine ulaşabiliyor.
Travma (PTSD): Prolonged Exposure Therapy genellikle 8 ila 15 seans; seanslar ise 60 ila 120 dakika arasında değişiyor.
Psikoz ve şizofreni: BDT temelli yaklaşımlarda 16'ncı seansa kadar anlamlı semptom azalması görülüyor ancak optimal doz 25 seans olarak belirleniyor.
Madde kullanım bozuklukları: 18 ay ve üzeri uzun süreli destekte, kısa tedaviye kıyasla iyileşme olasılığı yüzde 24 yüksek.
Psikanalitik/psikodinamik terapi: Çok daha uzun ve açık uçlu bir süreç; yıllarca sürebiliyor.
Seans sıklığı ve uzunluğu
Ortalama bir terapi seansı 45 ila 50 dakika sürüyor ama EMDR, Bilişsel İşlem Terapisi ve Prolonged Exposure gibi yöntemler 60 ila 90 dakika gerektiriyor. Gökçeoğlu'na göre seans sıklığı da süreç üzerinde belirleyici bir rol oynuyor: Haftada bir düzenli seans, tedavinin momentumunu korumanın en etkili yolu. Araların açılması ilerlemeyi yavaşlatır.
Online psikolojik danışmanlık seçeneği, düzenli seans takibini coğrafi kısıtlama olmaksızın sürdürmek isteyenler için bu açıdan büyük kolaylık sunuyor.
Bireysel faktörlerin rolü
Araştırmalar, tedavi süresinin yalnızca tanıya değil, danışanın kişisel özelliklerine de bağlı olduğunu gösteriyor. Gökçeoğlu, "Sürece ne kadar açık olduğunuz, geçmiş terapi deneyimleriniz ve sosyal destek ağınız tedaviyi doğrudan etkiliyor." diye belirtiyor. Motivasyon, terapi dışında önerilen egzersizlere uyum ve terapistle kurulan terapötik ittifak da süreyi kısaltan ya da uzatan başlıca değişkenler arasında yer alıyor.
Gökçeoğlu, İstanbul, Ankara veBursa psikolog gibi büyük illerdeki çok sayıdaki vakada sık karşılaştıkları bir gözlemi aktarıyor: Danışanlar genellikle birkaç seansta her şeyin çözüleceği beklentisiyle gelir. Bu beklentiyi gerçekçi bir zemine oturtmak, terapinin seyrini olumlu yönde değiştiriyor.
Terapi ne zaman biter?
Tedavinin bitiş noktası, terapist ve danışan tarafından birlikte değerlendiriliyor. Doğal koşullarda uygulanan terapilerde oturum sayısı çoğunlukla sabit değil; danışanın sorununa, tercihlerine, zamana ve bütçeye göre işbirliğiyle belirleniyor.
