Türkiye Sormadan Söylenmeyince Görünmüyor

Bir Alman moda markasının sourcing ekibinin, Avrupa'da güvenilir bir üretim ortağı ararken yapay zekaya danıştığını düşünün. Türkiye'yi özellikle belirtmeden sorduğunda, Avrupa'nın en büyük hazır giyim üretim merkezlerinden biri olan Türk üreticiler listede çıkar mı?Magna AI Analyzer aracıyla yapılan bir ölçüm, cevabın çoğunlukla "hayır" olduğunu gösteriyor.

Araştırma Ne Ölçtü?

Üç ayrı ölçüm turunda, altı Almanca ticari sorgu; ChatGPT, Gemini, Google AI Overview, Meta AI ve Cerebras üzerinde test edildi. İlk iki sorguda Türkiye hiç belirtilmedi ? amaç, Türk üreticilerin Avrupa geneli aramalarında kendiliğinden ortaya çıkıp çıkmadığını görmekti. Sonraki dört sorgu ise doğrudan Türkiye şartlıydı.

Toplamda 265 "entity görünümü" ve 106 farklı şirket/marka ismi tespit edildi.

En Çarpıcı Bulgu: Türkiye Söylenmeden, Türk Üretici Neredeyse Yok

Kullanıcı Türkiye'yi belirtmeden, yalnızca "Avrupa'da güvenilir bir üretim ortağı" sorduğunda, test edilen platformlar arasındayalnızca bir şirket ? MPY Textile ? açıkça Türk üretici olarak öne çıktı, o da sadece Gemini'de, iki ölçümde. ChatGPT, Meta AI ve Cerebras'ın hiçbirinde Türkiye özellikle belirtilmeden bir Türk üretici görünmedi.

Buna karşılık Türkiye açıkça sorulduğunda tablo tamamen değişti: 63 farklı Türk şirket ortaya çıktı. Araştırmacıların yorumu net:"Türkiye'nin fiziksel üretim gücü ile üreticilerin AI sistemlerindeki kendiliğinden keşfedilebilirliği aynı şey değil."

Platformlar Arasında Neredeyse Hiç Ortak Nokta Yok

Bulgular arasında belki de en dikkat çekici olanı, farklı AI sistemlerinin aynı soruya verdiği cevapların ne kadar farklılaştığı. 106 benzersiz şirketin%90,6'sı yalnızca tek bir platformda görüldü. Kullanılabilir platform çiftleri arasındaki ortalama örtüşme oranı ise yalnızca%2,1 ? yani iki farklı AI sisteminin önerdiği şirket listeleri neredeyse hiç kesişmiyor.

Aynı parçalanma sorgu bazında da geçerli: 106 şirketin %75,5'i yalnızca tek bir satın alma senaryosunda (örneğin yalnızca "sürdürülebilirlik" ya da yalnızca "düşük minimum sipariş" sorgusunda) ortaya çıktı.

AI, Üretici ile Markayı Karıştırabiliyor

Araştırmanın bir diğer önemli gözlemi: Türkiye şartlı sorgularda bile AI sistemleri her zaman gerçek üreticileri önermedi. Koton, LC Waikiki, Mavi, DeFacto, Penti gibi tüketiciye dönük moda markaları da "üretim partneri" havuzuna dahil edildi ? oysa bir moda markası olmak, başka markalara fason üretim yapan bir tedarikçi olmakla aynı şey değil. Benzer bir karışıklık kumaş/iplik üreticileri ile bitmiş ürün üreten hazır giyim fabrikaları arasında da gözlendi.

Araştırmacılar bu ayrımı"tedarik zinciri rol uyumu" (supply-chain role fit) kavramıyla tanımlıyor: bir şirketin sektörle ilişkili görünmesi, aranan ticari rolle eşleştiği anlamına gelmiyor.

Neden Önemli?

B2B ihracat yapan bir üretici için bu bulgular iki katmanlı bir soruna işaret ediyor: hem "Türkiye" bağlamı belirtilmeden görünür olmak zor, hem de görünür olunduğunda bile AI'ın şirketi doğru ticari rolle (üretici, tedarikçi, marka) eşleştirdiğinin garantisi yok. Bu da markaların yalnızca "AI'da geçiyor muyuz" değil, "doğru bağlamda ve doğru rolde mi geçiyoruz" sorusunu da takip etmesini gerekli kılıyor.

Araştırmanın Sınırları

Araştırmacılar, platformlar arası veri kapsamının eşit olmadığını (Cerebras yalnızca %22,2 doluluk oranıyla genel karşılaştırmaya dahil edilmedi) ve ChatGPT sonuçlarındaki dört günlük önbellek nedeniyle tekrarların doğrudan "model stabilitesi" olarak yorumlanamayacağını belirtiyor. Çalışma yalnızca hazır giyim sektörü, altı Almanca sorgu ve üç ölçümle sınırlı; farklı sektör ya da dillerde farklı sonuçlar görülebileceği açıkça ifade ediliyor.